Canllaw Cyflawn ar Addasiadau yn y Gweithle
Cyflwyniad
Mae addasiadau rhesymol yn y gweithle yn hawl sylfaenol i weithwyr anabl. Yng Nghymru a'r DU, mae'r Ddeddf Cydraddoldeb 2010 yn gosod dyletswyddau clir ar gyflogwyr. Mae'r canllaw hwn yn rhoi arweiniad ymarferol ar sut i weithredu addasiadau effeithiol.
Fframwaith Cyfreithiol
Deddf Cydraddoldeb 2010
- Mae'n berthnasol i bob cyflogwr waeth beth fo'u maint
- Dyletswydd i wneud addasiadau rhesymol pan fydd person anabl dan anfantais sylweddol
- Dyletswydd ragweithiol – nid oes rhaid i'r gweithiwr ofyn yn gyntaf
- Methiant i wneud addasiadau rhesymol = gwahaniaethu
Beth yw "rhesymol"?
Bydd yr hyn sy'n rhesymol yn dibynnu ar:
- Effeithiolrwydd yr addasiad wrth osgoi'r anfantais
- Ymarferoldeb y cam
- Cost yr addasiad o'i gymharu ag adnoddau'r cyflogwr
- Argaeledd cymorth ariannol (e.e. Mynediad i Waith)
Addasiadau Ffisegol
Hygyrchedd yr adeilad
- Rampiau mynediad a lifftiau
- Drysau o leiaf 90cm o led
- Arwyddion mewn Braille a relief
- Toiledau hygyrch
- Mannau parcio neilltuol
Dodrefn ac offer
- Desgiau uchder addasadwy
- Cadeiriau ergonomig arbenigol
- Cyfarpar arbenigol (bysellfyrddau un llaw, llygod trac-bêl)
- Matiau gwrth-flinder a chefnogwyr traed
Cost: Mae llawer o addasiadau'n costio llai na £500. Mae'r cynllun Mynediad i Waith yn talu'r rhan fwyaf o'r costau.
Addasiadau Synhwyraidd
I weithwyr byddar a thrwm eu clyw
- Dehonglwyr BSL (wedi'u hariannu gan Fynediad i Waith)
- Dolenni sain mewn ystafelloedd cyfarfod
- Systemau rhybudd gweledol
- Is-deitlau ar gyfer fideo-gynadleddau
I weithwyr dall neu â golwg rhannol
- Meddalwedd darllen sgrin (JAWS, NVDA)
- Arddangosfeydd Braille
- Meddalwedd chwyddo (ZoomText)
- Systemau arwain tactegol
Addasiadau Trefniadol
Amser a hyblygrwydd
- Oriau hyblyg ar gyfer apwyntiadau meddygol
- Gweithio o gartref fel opsiwn addasiad
- Egwyliau ychwanegol
- Dychwelyd graddol i'r gwaith ar ôl salwch
Trefniadaeth gwaith
- Addasu tasgau a disgwyliadau
- Mentor neu gyfaill cefnogi
- Cyfarwyddiadau clir, ysgrifenedig
- Sesiynau adolygu rheolaidd
Ariannu
Mynediad i Waith (Access to Work)
Y prif ffynhonnell o ariannu addasiadau:
- Grant i dalu am gymorth ymarferol uwchlaw'r ddyletswydd addasiad rhesymol
- Cyfarpar, cymorth gweithiwr, cymorth cyfathrebu, cymorth teithio
- Hyd at £66,000 y flwyddyn
- Y gweithiwr sy'n gwneud cais, nid y cyflogwr
Hyderus o ran Anabledd (Disability Confident)
Cynllun y llywodraeth sy'n cefnogi cyflogwyr:
- Lefel 1 – Ymrwymo: Addo gwella arferion
- Lefel 2 – Cyflogwr: Dangos camau cadarnhaol
- Lefel 3 – Arweinydd: Esiampl i eraill
Cymorth yng Nghymru
- Busnes Cymru: Cyngor busnes am ddim gan Lywodraeth Cymru
- Gyrfa Cymru: Cyngor ar addasiadau'n y gweithle
Camau Gweithredu
- Sgwrs gyda'r gweithiwr – trafodwch anghenion yn agored
- Asesu'r gweithle – nodi rhwystrau a datrysiadau
- Gwneud cais am gyllid – Mynediad i Waith, Busnes Cymru
- Gweithredu'r addasiadau – cyn gynted â phosibl
- Adolygu'n rheolaidd – sicrhau bod yr addasiadau'n dal i weithio
Adnoddau
- Mynediad i Waith: [gov.uk/access-to-work](https://www.gov.uk/access-to-work)
- Hyderus o ran Anabledd: [gov.uk/disability-confident](https://www.gov.uk/government/collections/disability-confident-campaign)
- Busnes Cymru: [busnescymru.llyw.cymru](https://busnescymru.llyw.cymru)
- Anabledd Cymru: [disabilitywales.org](https://www.disabilitywales.org)